Khái niệm Hành chính công

Khái niệm hành chính công đã được giới thiệu tại chuyên trang Hành chính công (hanhchinh.vn). Nội dung bài viết này tiếp tục là sự mở rộng, bổ sung vào hệ thống kiến thức hỗ trợ cho các bạn có nhu cầu tìm hiểu thêm về hành chính công.

Hành chính công là gì?

Hành chính công (Public Administration) có nghĩa là sự quản trị khu vực công; là hoạt động nhằm thực thi chính sách, pháp luật của Nhà nước (policy implementation).

1. Woodrow Wilson, người được coi là “cha đẻ” của ngành Hành chính công hiện đại, với bài tiểu luận “The Study of Administration” xuất bản năm 1887, trong đó có luận điểm về sự phân đôi giữa Chính trị và Hành chính (Politics – Administration Dichotomy). Ông cho rằng các chính trị gia nên tập trung vào việc ra quyết định, còn bộ máy hành chính nên tập trung vào việc thực thi (chính sách) một cách chuyên nghiệp.

Theo Wilson, “Hành chính công là sự thực thi chi tiết và có hệ thống pháp luật của Nhà nước. Mỗi một sự áp dụng cụ thể của luật chung đều là một hành vi hành chính. Các kế hoạch hành động vĩ mô của chính phủ không phải hành chính; sự thực thi chi tiết các kế hoạch đó mới là hành chính” (“Public administration is detailed and systematic execution of public law. Every particular application of general law is an act of administration. The broad plans of governmental action are not administrative; the detailed execution of such plans is administrative”).

Ông cho rằng, việc vận hành (thực thi) một bản hiến pháp đang trở nên khó khăn hơn nhiều so với việc soạn thảo ra nó (“It is getting to be harder to run a constitution than to frame one”).

2. Max Weber, người đã góp phần định hình nên cấu trúc tổ chức của “Bureaucracy” – Bộ máy Hành chính. Đây không phải là bộ máy quan liêu, mà là hệ thống có tổ chức, hoạt động hiệu quả để thực thi quyền lực nhà nước với các quy tắc chính thức, sự phân cấp bậc rõ ràng (hierarchy), và chế độ nhân tài (merit).

Theo Weber, “Sự chính xác, tốc độ, tính rõ ràng, sự am hiểu hồ sơ, tính liên tục, sự cẩn trọng, tính thống nhất, sự phục tùng nghiêm ngặt, sự giảm thiểu lực cản chi phí vật chất và nhân lực – những điều này được nâng lên mức tối ưu trong một nền hành chính quan liêu chuẩn mực” (“Precision, speed, unambiguity, knowledge of the files, continuity, discretion, unity, strict subordination, reduction of friction and of material and personal costs – these are raised to the optimum point in the strictly bureaucratic administration”, Weber, M. 1968. Economy and Society).

3. Leonard D. White, tác giả cuốn sách Introduction to the Study of Public Administration, 1926 nhấn mạnh vào hoạt động quản lý các nguồn lực để đạt được mục tiêu chung. “Hành chính công bao gồm tất cả những hoạt động có mục đích hoàn thành hoặc thi hành chính sách công”. “Hành chính công là sự quản lý con người và vật chất trong việc hoàn thành các mục tiêu của nhà nước (the accomplishment of the purposes of the state).

Các đặc trưng của Hành chính công

– Phục vụ lợi ích công cộng (public interest): tối ưu hóa phúc lợi xã hội, bảo vệ quyền lợi của công dân, phục vụ Nhân dân.

– Tính phi lợi nhuận: không vì lợi nhuận mà vì sự công bằng, hiệu quả của dịch vụ công, sự hài lòng của người dân và các giá trị chung.

– Hoạt động trong khuôn khổ pháp luật: tuân thủ nghiêm minh theo Hiến pháp và pháp luật, chịu sự giám sát chặt chẽ bởi Nhân dân.

Như vậy, có thể nói hành chính công (Public Administration) là một hệ thống được thiết kế để hoạt động có mục đích là thực thi chính sách, pháp luật quốc gia. Hệ thống này được được tổ chức và vận hành mang tính thứ bậc, khoa học, chính xác, khách quan để quản lý hiệu lực, hiệu quả các nguồn lực công.

Nguyễn Anh Phương

chinhsach.vn